Güvenlik Ağı Mevzuatı 2026: Yönetmelik Şantiyeden Ne İstiyor?
“Güvenlik ağı zorunlu mu, zorunluysa nasıl olmalı?” sorusunun cevabı çoğu zaman TS EN 1263 standardına bağlanır ve orada bırakılır. Oysa güvenlik ağı mevzuatı yalnızca bir standarttan ibaret değil: Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği’nin Ek-5’inde güvenlik ağlarına ayrılmış, madde madde yazılmış bir bölüm var. Bu bölüm 2019’da yapılan değişiklikle yönetmeliğe eklendi ve Ekim 2026 itibarıyla yürürlükte. Denetimde ve kaza incelemesinde bakılan yer burası. Aşağıda bu hükümleri sahada kullanılabilecek şekilde özetledik.
Önce Çerçeve: Ağ Ne Zaman Kullanılır?
Yönetmelik güvenlik ağını düşmeyi durdurucu bir toplu koruma önlemi olarak tanımlıyor. Ağ, ek bir önlem olarak ya da düşmenin önlenmesinin mümkün olmadığı yerlerde düşmeyi durduran toplu koruma olarak kullanılıyor. Yani sıralama şöyle: önce korkuluk gibi düşmeyi önleyen sistemler, bunların uygulanamadığı ya da yetmediği yerde ağ. Kişisel koruyucu donanım toplu korumanın yerine geçmiyor.
Ağların TS EN 1263-1’e uygun belgeli olması, işe uygun seçilmesi ve TS EN 1263-2’ye göre kurulması isteniyor. Sistem tiplerini inşaat güvenlik filesi sayfamızda, ürün özelliklerini inşaat güvenlik ağı sayfamızda anlattık.
Şantiyede Bulunması Gereken Belgeler
- Üretici onaylı uygunluk belgesinin bir örneği
- Kullanım talimatı (el kitabı)
- Ağın üzerinde, standardın istediği bilgileri taşıyan kalıcı etiket
- Görsel kontrollerin kayıtları
Etiketi sökülmüş ya da okunmayan bir ağ, bu listenin üçüncü maddesini karşılamaz. Kullanılmış ürünlerde bu yüzden etiket ilk bakılan şeydir; ayrıntısı ikinci el inşaat güvenlik ağları sayfamızda.
Sayılarla Kurulum Kuralları
Yönetmeliğin en çok işe yarayan kısmı, kurulumu rakama bağlayan hükümleridir. Çalışma yüzeyinin eğimi 20 dereceye kadar olan alanlar için:
| Kural | Değer |
|---|---|
| En fazla düşme yüksekliği | 6 metre |
| S sisteminde, ağın dış kenarından 2 m içeriye kadar olan bölgede düşme yüksekliği | En fazla 3 metre |
| S sisteminde en küçük ağ alanı ve kısa kenar | 35 m², 5 metre |
| S sisteminde bağlantı noktaları arası mesafe | En fazla 2,5 metre |
| Birleştirilen ağların kenarları arasındaki boşluk | En fazla 10 cm |
| Bindirme payı | S sisteminde en az 2 m, T sisteminde en az 0,75 m |
Yakalama genişliği, yani ağın çalışma kenarından dışarı ne kadar taşması gerektiği, düşme yüksekliğine göre değişiyor:
| Düşme yüksekliği | En az yakalama genişliği |
|---|---|
| 1 metreye kadar | 2,0 metre |
| 3 metreye kadar | 2,5 metre |
| 6 metreye kadar | 3,0 metre |
Eğimi 20 dereceyi aşan yüzeylerde, örneğin eğimli çatılarda, yakalama genişliği en az 3 metre olmalı ve çalışanın yüzeyden ayrılabileceği en dış nokta ile ağın en alt kenarı arasındaki düşey mesafe 3 metreyi geçmemeli.
V Sistemi İçin Ayrı Kurallar
Yükselen betonarme binalarda en çok kullanılan V sistemi için yönetmelik şunları istiyor:
- Ağın üst kenarı çalışma seviyesinin en az 1 metre üzerinde olmalı.
- Destekler dönmeye karşı sabitlenmeli.
- Konsol tipi destekler arasındaki mesafe 5 metreyi geçmemeli.
- Alt kenardaki bağlantı elemanları arası mesafe 50 cm’yi geçmemeli.
- Ankraj noktaları yapı kenarından en az 10 cm içeride olmalı.
- V sistemi ağlar bindirilerek birleştirilemez.
Yönetmelik ayrıca ağın çalışma alanına düşeyde mümkün olduğunca yakın kurulmasını ve çalışma seviyesi yükseldikçe ağın da güvenli mesafede tutulmasını istiyor. Sahadaki karşılığı, her kat çıkışında ağın yukarı taşınmasıdır.
Ağın Altındaki Açıklık
Ağ düşen kişiyi tutarken aşağı doğru esner. Yönetmelik bu esneme için ağın altında yeterli açıklık bırakılmasını şart koşuyor ve bunu da ölçüye bağlıyor: ağın kendi ağırlığıyla yaptığı sehim, en kısa kenarının onda birini geçmemeli. Altında istiflenmiş malzeme, filiz demiri ya da bir alt kat döşemesi bulunan ağ, kurulmuş olsa bile bu hükmü karşılamaz.
Kontrol, Test ve Kullanımdan Kaldırma
- Görsel kontrol: Kurulumdan sonra, düzenli aralıklarla ve olumsuz hava koşullarından sonra yapılır; kayıtları şantiyede tutulur. Bakılacaklar arasında göz aşınması, kesik, ısı ve sürtünme hasarı, dikiş ve düğüm kusurları, bağlantı elemanları, ağda biriken malzeme ve UV hasarı sayılıyor.
- Yıllık test: Ağın yaşlanması, test gözü üzerinden yılda bir test ediliyor. Standardı karşılamayan ağ kullanımdan çekiliyor.
- Düşüşten sonra: Ağda, destekte veya bağlantılarda deformasyon ya da ciddi dayanım kaybı varsa sistem derhal kullanımdan kaldırılıyor.
Açıkça Yasaklananlar
Güvenlik ağı çalışma platformu, geçiş yolu, depolama alanı veya atık ve moloz toplama yeri olarak kullanılamaz. Şantiyelerde en sık çiğnenen hüküm budur; özellikle asansör kuyularında ağlar moloz deposuna döner. Bu konuyu asansör boşluğu filesi sayfamızda ayrıca ele aldık.
Depolama için de hüküm var: ağlar kapalı, kuru ve UV’den korunan bir yerde; ısıdan, asitten, boyadan, solventten, yağdan ve beton atığından uzak tutulmalı.
Çoğu Şantiyenin Atladığı Madde: Kurtarma Planı
Yönetmelik kurulumdan önce bir planlama yapılmasını istiyor. Bu planda montajı yapacakların yeterliliği, iş sırası, ankraj noktalarının yeri ve yeterliliği, ağın altındaki açıklık, erişim yolları ve alt katlarda çalışanların korunması yer alıyor. Listenin son maddesi ise sıkça unutuluyor: ağa düşen bir çalışanın nasıl kurtarılacağı. Ağ kişiyi tutar, ama yaralı birinin üçüncü kat seviyesindeki ağdan nasıl alınacağı önceden düşünülmemişse müdahale gecikir. Montaj ve sökümü de yalnızca güvenli çalışma yöntemleri konusunda eğitim almış çalışanlar yapabilir.
İskele ve Korkulukla İlgili Bağlantılı Hükümler
Aynı ekte ağla doğrudan ilgili iki hüküm daha var. İskele file, branda veya benzeri bir malzemeyle örtülüyorsa rüzgâr yükü dikkate alınarak iskele ile bina arasındaki ankraj sayısı artırılmalı. Bu konuyu iskele güvenlik filesi sayfamızda anlattık. Geçici korkuluk sistemlerinde ise ana korkuluk en az 1 metre, topuk levhası en az 15 cm yüksekliğinde olmalı; ara koruma olarak ağ kullanılacaksa bu ağ da TS EN 1263-1’e uygun olmalı.
Denetimden Önce 10 Soruluk Kontrol
- Uygunluk belgesi ve kullanım talimatı şantiyede mi?
- Her ağın etiketi yerinde ve okunaklı mı?
- Düşme yüksekliği 6 metrenin altında mı?
- Yakalama genişliği düşme yüksekliğine uygun mu?
- Ağın altı boş mu?
- Birleşimlerde 10 cm’den büyük boşluk var mı?
- Görsel kontrol kayıtları tutuluyor mu?
- Son yıllık test ne zaman yapıldı?
- Ağın içinde malzeme veya moloz var mı?
- Kurtarma planı yazılı mı ve ekip biliyor mu?
Bu soruların bir kısmına “hayır” cevabı veriyorsanız, eksikliğin yaptırım tarafını 2026 İSG cezaları ve işin durdurulması yazımızda, çalışan eğitimi tarafını yeni İSG eğitim yönetmeliği yazımızda bulabilirsiniz. Kurulum adımları için inşaat güvenlik ağı montajı sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Güvenlik ağı hangi yönetmelikte düzenleniyor?
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği’nin iş ekipmanlarına ilişkin Ek-5’inde, güvenlik ağları başlığı altında düzenleniyor.
Güvenlik ağında en fazla düşme yüksekliği kaç metre?
6 metre. S sisteminde ağın dış kenarına yakın 2 metrelik bölgede bu sınır 3 metreye iniyor.
Güvenlik ağı ne sıklıkla test edilmeli?
Yaşlanma testi yılda bir kez yapılır; görsel kontrol ise kurulumdan sonra, düzenli aralıklarla ve kötü hava koşullarından sonra tekrarlanır.
Cephe filesi güvenlik ağı sayılır mı?
Hayır. Yönetmelik TS EN 1263-1’e uygun belgeli ağ istiyor; toz ve cephe filesi bu kapsamda değildir.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Uygulamada Resmî Gazete’de yayımlanan güncel metin ve iş güvenliği uzmanınızın değerlendirmesi esas alınmalıdır.