2026 İSG Cezaları: Şantiyede Para Cezası ve İşin Durdurulması
İş sağlığı ve güvenliği idari para cezaları her yıl yeniden değerleme oranında artıyor; 2026 için bu oran yüzde 25,49 olarak uygulanıyor. Ancak şantiyeler için 2026 İSG cezaları konusunda asıl bilinmesi gereken tutarların kendisi değil, o tutarların inşaatta nasıl katlandığı ve hangi durumda para cezasının yerini işin durdurulmasına bıraktığıdır. Bu yazıda hesabın mantığını, yüksekten düşme önlemleriyle ilgili aykırılıkların nasıl cezalandırıldığını ve durdurma kararında işverenin haklarını anlatıyoruz.
Cezalar İnşaatta Neden Daha Yüksek?
6331 sayılı Kanun’daki ceza tutarları, işyerinin tehlike sınıfına ve çalışan sayısına göre artırılarak uygulanıyor. İnşaat işleri çok tehlikeli sınıfta olduğu için şantiyeler tablonun en ağır sütununda yer alıyor:
| Çalışan sayısı | Az tehlikeli | Tehlikeli | Çok tehlikeli |
|---|---|---|---|
| 10’dan az | Aynı tutar | %25 artırılır | %50 artırılır |
| 10–49 | Aynı tutar | %50 artırılır | %100 artırılır |
| 50 ve üzeri | %50 artırılır | %100 artırılır | %200 artırılır |
Yani 50’den fazla kişinin çalıştığı bir şantiyede, kanunda yazan tutarın üç katı uygulanıyor.
2026’da Bazı Temel Tutarlar
Aşağıdaki rakamlar 2026 için yayımlanan listelerdeki artırımsız temel tutarlardır; şantiyede yukarıdaki oranlarla artırılır. Yaklaşık değerlerdir, kesin tutar için Bakanlığın güncel listesi esas alınmalıdır.
| Aykırılık | Temel tutar (2026) | Uygulama |
|---|---|---|
| Risk değerlendirmesi yapmamak | Yaklaşık 66.700 TL | İlk tespitte; sürdüğü her ay için ayrıca |
| İş güvenliği uzmanı görevlendirmemek | Yaklaşık 111.300 TL | Her ay |
| İş kazasını süresinde bildirmemek | Yaklaşık 44.400 TL | Her olay için |
| Çalışana İSG eğitimi vermemek | Yaklaşık 9.000 TL | Her çalışan için |
Eğitim cezasının çalışan başına kesildiğine dikkat edin. 40 kişilik bir şantiyede eğitim belgesi olmayan ekip, tek kalemde ciddi bir tutara ulaşır. Nisan 2026’da yürürlüğe giren kuralları yeni İSG eğitim yönetmeliği yazımızda özetledik.
Güvenlik Ağı ve Korkuluk Eksikliği Nasıl Cezalandırılır?
Yüksekten düşmeye karşı önlemler Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği’nde düzenleniyor. Kanun, yönetmeliklerde belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmemesini ayrı bir ceza kalemi olarak sayıyor ve iki özelliği var: ceza her bir yükümlülük için ayrı ayrı kesiliyor ve aykırılık giderilmediği sürece her ay yeniden uygulanıyor.
Sahadaki anlamı şu: korkuluksuz döşeme kenarı, etiketi olmayan ağ, kontrol kaydı tutulmaması ve örtülü iskelede ankraj eksikliği tek bir “güvenlik eksikliği” olarak değil, dört ayrı aykırılık olarak değerlendirilebilir. Hangi maddelerin arandığını güvenlik ağı mevzuatı yazımızdaki kontrol listesinde bulabilirsiniz.
Para Cezasından Ağır Olan: İşin Durdurulması
Müfettiş şantiyede çalışanlar için hayati tehlike oluşturan bir husus tespit ederse, bu tehlike giderilinceye kadar iş durdurulur. Durdurma, tehlikenin niteliğine göre şantiyenin bir bölümünü veya tamamını kapsayabilir. Kat kenarlarının ve boşlukların korumasız olması, yüksekten düşme riski nedeniyle bu kapsamda değerlendirilen durumların başında gelir.
İnşaat için ayrı bir hüküm daha var: çok tehlikeli sınıfta yer alan yapı işlerinde risk değerlendirmesi yapılmamışsa iş durdurulur. Yani burada para cezası ile durdurma birlikte gündeme gelir.
Durdurmanın maliyeti çoğu zaman cezanın kendisinden büyüktür: beton programı kayar, kiralık iskele ve vinç için kira işlemeye devam eder, taşeron sözleşmelerindeki süreler etkilenir.
Durdurma Kararında İşverenin Hakları ve Yükümlülükleri
- İtiraz: İşveren, kararın yerine getirildiği tarihten itibaren altı iş günü içinde yetkili iş mahkemesine itiraz edebilir. İtiraz, durdurma kararının uygulanmasını etkilemez.
- Kararın kaldırılması: Eksikliklerin giderildiği yazılı olarak bildirilir; yapılan inceleme sonucunda durdurma kaldırılır.
- Ücretler: İşveren, işin durdurulması nedeniyle işsiz kalan çalışanların ücretlerini ödemekle veya ücretlerinde düşüklük olmamak üzere onlara başka bir iş vermekle yükümlüdür.
- Karara uymamak: Durdurulan işte çalışmaya devam etmek ayrı ve ağır bir yaptırıma bağlanmıştır.
Temmuz 2026 Değişikliği İnşaatı Etkiliyor mu?
21 Temmuz 2026’da İşyerlerinde İşin Durdurulmasına Dair Yönetmelik’te değişiklik yapıldı ve bu haber bazı kaynaklarda “denetimler sıkılaşıyor” başlığıyla duyuruldu. Değişikliğin içeriği yeraltı maden işyerleriyle ilgili: havalandırma fanları ve yedek güç sistemlerine ilişkin tanımlar ile durdurma halleri düzenlendi. Yapı işleri için durdurma hallerinde bu değişiklikle gelen yeni bir hüküm yok. Şantiyeler açısından kurallar aynı, ama uygulanmaya devam ediyor.
İdari Cezanın Ötesi
İdari para cezası, bir iş kazasının doğurabileceği sonuçların en küçüğüdür. Ölümlü veya yaralanmalı bir kazada işveren ve sorumlular hakkında ceza soruşturması açılabilir, Sosyal Güvenlik Kurumu yaptığı ödemeler için işverene rücu edebilir, çalışan veya yakınları tazminat davası açabilir. Bu süreçlerin hepsinde aynı soru sorulur: gerekli önlem alınmış mıydı ve bu belgelenebiliyor mu? Uygunluk belgesi, montaj teslim tutanağı ve kontrol kayıtları bu yüzden yalnızca denetim için değil, olası bir kaza sonrası için de tutulur.
Önlemin Maliyeti ile Cezanın Maliyeti
Bir şantiyede kat kenarlarının ve boşlukların ağla korunmasının maliyeti, çoğu durumda tek bir aylık ceza kaleminin altında kalır; bir günlük iş durdurmanın yanında ise çok küçüktür. Kısa süreli işlerde kiralık inşaat güvenlik ağı bu maliyeti daha da aşağı çeker. Bütçe planlaması için inşaat güvenlik ağı fiyatları sayfamızdaki kalemlere, iskele tarafı için iskele güvenlik filesi sayfamıza bakabilirsiniz. İkra Güvenlik Ağı olarak teslim ettiğimiz her işte belge ve tutanakları dosya hâlinde veriyoruz.
Sık Sorulan Sorular
2026’da İSG cezaları yüzde kaç arttı?
2026 yılı için uygulanan yeniden değerleme oranı yüzde 25,49’dur.
İnşaatta İSG cezaları neden daha yüksek?
İnşaat çok tehlikeli sınıfta olduğu için temel tutarlar çalışan sayısına göre yüzde 50, yüzde 100 veya yüzde 200 artırılarak uygulanır.
Güvenlik ağı olmadığı için şantiye durdurulur mu?
Korumasız kat kenarı ve boşluklar çalışanlar için hayati tehlike olarak değerlendirilirse, tehlike giderilene kadar iş durdurulabilir.
İşin durdurulması kararına nasıl itiraz edilir?
Kararın yerine getirildiği tarihten itibaren altı iş günü içinde iş mahkemesine itiraz edilir; itiraz durdurmayı kendiliğinden kaldırmaz.
İş durdurulduğunda işçilerin ücreti ödenir mi?
Evet. İşveren ücretleri ödemek veya ücret düşürmeden başka iş vermek zorundadır.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Uygulamada Resmî Gazete’de yayımlanan güncel metin ve iş güvenliği uzmanınızın değerlendirmesi esas alınmalıdır.